استان فارس با پنج ازدواج در برابر یک طلاق در سال ۹۲ در رتبه ۲۱ میان سایر استانها قرار دارد و جزو ۱۱ استانی است که کمترین ازدواج را در برابر یک طلاق ثبت کردهاند.
نکتهای که در تحلیل آمار ثبت رویدادهای ازدواج و طلاق در دهه گذشته باید به آن اشاره کرد این است که با توجه به آنکه تعدادی از ازدواجهای سال ۹۱ این استان در ابتدای سال ۹۲ ثبت شده در بعضی از تحلیلها آمار این ۲ سال به صورت میانگین استفاده شده است.
تغییر ساختار و شرایط زندگی اجتماعی با گذشت زمان موجب شده تا به فراخور این تغییر و تحول، نحوه وقوع مباحث اجتماعی نیز تغییر یابد و یکی از این مباحث مهم که طی زمان دستخوش تغییر شده رویداد ازدواج و طلاق است.
دسترسی به آمار و اطلاعات در مورد این ۲ رویداد میتواند راهگشای مسئولان در برنامهریزیها و سیاستگذاریها باشد.
از آنجا که به موجب قانون ثبت اعلامیههای ازدواج و طلاق یکی از وظایف اداره کل ثبت احوال استان فارس است در این مقاله به تحلیل ثبت این ۲ رویداد در دهه گذشته پرداختهایم.
ازدواج:
از سال ۸۳ تا ۸۸ تعداد ازدواج ثبت شده بیشتر شده که دلیل آن به سن ازدواج رسیدن متولدین سالهای بعد از انقلاب است اما از سال ۸۸ ثبت ازدواج روندی نزولی را طی میکند.
مقایسه شهرستانها نشان میدهد که شیراز، مرودشت، کازرون و فسا بیشترین تعداد ازدواج ثبت شده را در این استان داشتهاند که البته باید توجه کرد آمار ازدواج بر اساس اعلامیههای دریافت شده از محضرهاست.
نرخ ثبت ازدواج:
نرخ ازدواج بیانگر تعداد ازدواج ثبت شده در هر یکهزار نفر جمعیت بوده و تا سال ۸۷ روندی صعودی داشته و از سال ۸۸ کاهش یافته و در سال ۹۲ به ۱۰ ازدواج در برابر هر یکهزار نفر جمعیت رسیده است.
مقایسه نرخ ازدواج ثبت شده در سال ۹۲ در استانهای کشور نشان میدهد استان فارس با نرخ ۱۰ در هزار در رتبه بیستم قرار گرفته و استانهای اردبیل ۱۳,۶، کردستان ۱۳٫۲۳ و خراسان شمالی ۱۳,۲۲ در رتبه اول تا سوم قرار دارند.
بر این اساس شهرستانهای لامرد ۱۳,۵۸ و خنج ۱۳,۲۳ و ممسنی ۱۳,۲۲ در رتبه اول تا سوم قرار دارند.
میانگین سن ازدواج:
میانگین سن ازدواج دادههای ثبتی از تقسیم مجموع سند افراد ازدواج کرده (زوج یا زوجه) در زمان مورد مطالعه بر تعداد افراد ازدواج کرده به دست میآید. میانگین سن ازدواج برای دادههای ثبتی تمام ازدواجهای ثبت شده در طول سال اعم از مرتبه اول یا بیشتر محاسبه میشود یعنی میانگین سنی محاسبه شده میانگین سنی ازدواج بار اول نیست.
میانگین سن ازدواج مردان از ۲۶,۸ در سال ۸۳ به ۲۸,۳ در سال ۹۲ و میانگین سن ازدواج زنان از ۲۱,۸ در سال ۸۳ به ۲۳,۶ در سال ۹۲ افزایش یافته است.
میانگین سن ازدواج زوج و زوجه در کل کشور در سال ۹۲ به ترتیب ۲۷,۸ و ۲۳,۱ است که نشان میدهد این میانگین در کل کشور پایینتر از استان فارس است.
بیشترین میانگین سن ازدواج مردان مربوط به شهرستانهای نیریز، قیروکارزین و سپیدان است و در همین مدت بیشترین میانگین سن ازدواج زنان مربوط به شیراز، رستم، ممسنی و کازرون و کمترین آن مربوط به شهرستانهای زریندشت، خرامه، مهر و گراش بوده است.
توزیع سنی ازدواج:
بیشترین تعداد ازدواج مردان در این استان به گروه سنی ۲۹ – ۲۵ ساله اختصاص دارد، به طوری که ۱۸ هزار و ۶۹۰ ازدواج مردان مربوط به این گروه سنی است و بیشترین تعداد ازدواج زنان نیز مربوط به گروه سنی ۲۴ – ۲۰ ساله بوده که ۱۶ هزار و ۸۸ واقعه را شامل میشود.
الگوی سنی ازدواج مردان در کشور کمی متفاوت با الگوی استان فارس است به طوری که بیشترین تعداد ازدواج ثبت شده مردان به گروه سنی ۲۴ – ۲۰ ساله اختصاص مییابد و نشان میدهد سن ازدواج در این استان بالاتر از میانگین کشور است.
بررسی الگوی سنی ازدواج استان در سال ۸۳ نشان میدهد بیشترین ازدواج مردان مربوط به گروه سنی ۲۴ – ۲۰ و بیشترین ازدواج زنان مربوط به گروه سنی ۱۹ – ۱۵ سال بوده که در دهه گذشته پنج سال افزایش یافته است.
کمبود دختر در سن ازدواج
آمارها نشان میدهد حدود نیمی از دختران و پسران در سن ازدواج، ازدواج نکردهاند و سن ازدواج برای مردان ۳۴ – ۲۰ سال است و تعداد آنها در این استان ۷۶۶ هزار و ۸۲۹ نفر است که از این تعداد ۳۹۵ هزار و ۷۲۳ نفر ازدواج نکردهاند، یعنی حدود ۶۵۱,۶ درصد از جمعیت مردان در سن ازدواج هرگز ازدواج نکردهاند.
همچنین سن ازدواج برای زنان ۲۹ – ۱۵ سال است و تعداد زنان ۲۹ -۱۵ ساله این استان، ۷۴۷ هزار و ۴۷۱ نفر است که از این جمعیت ۳۷۷ هزار و ۷۰۱ نفر ازدواج نکردهاند یعنی حدود ۵۰,۵ درصد دختران در سن ازدواج هرگز ازدواج نکردهاند.
هماکنون حدود ۱۸ هزار نفر مرد در سن ازدواج که هرگز ازدواج نکردهاند بیشتر از زنان در سن ازدواج که هرگز ازدواج نکردهاند وجود دارد و البته لازم است اشاره شود که تعداد آقایان در سن ازدواج (شامل افراد ازدواج کرده و ازدواج نکرده) ۱۹ هزار و ۳۵۸ نفر بیشتر از خانمهای در سن ازدواج است.
نتایج سرشماری سال ۸۵ نشان میدهد تعداد دختران در سن ازدواج ۱۰۸ هزار نفر بیشتر از پسران در سن ازدواج بوده اما به مرور شاهد افزایش تعداد پسران در سن ازدواج بودیم و پیشبینی میشود به مرور اختلاف جمعیت پسران ۳۴ – ۲۰ سال در سن ازدواج نسبت به دختران ۲۹ – ۱۵ سال بیشتر شود و میتوان گفت در سال ۹۵ تعداد پسران در سن ازدواج ۱۲۵ هزار نفر بیشتر از دختران در سن ازدواج خواهد بود.
فاصله سنی زوجین در زمان ازدواج
از شاخصهای دیگری که در بررسی وضع زناشویی مورد استفاده قرار میگیرد تفاوت سنی مردان و زنان ازدواج کرده است. در سال ۹۲ میانگین اختلاف سن زوجین در زمان ازدواج ۴,۴ سال است.
درصد ازدواجهای با تفاوت سنی کمتر از یک سال و همینطور درصد بزرگتر بودن زوجه نسبت به زوج در دهه گذشته افزایش یافته به طوری که در سال ۸۳، در ۸,۸ درصد ازدواجها زوجه بزرگتر بوده اما در سال ۹۲ در ۱۰ درصد از ازدواجها زوجه بزرگتر از زوج است.
طلاق
طلاق حاصل گسست خانواده محسوب میشود و نحوه برخورد با واقعه طلاق در جوامع متفاوت است و این مطلب بهطور مستقیم با آداب و رسوم و فرهنگ آن جامعه ارتباط دارد.
در کشورها استحکام و سلامت خانواده بسیار با اهمیت بوده و در حال حاضر یکی از مشکلات و معضلات خانوادهها طلاق و تبعات آن است.
مقایسه شهرستانها نشان میدهد شیراز، مرودشت، فسا و داراب بیشترین آمار طلاق ثبت شده را در این استان داشتهاند و ۴۳ درصد از کل طلاقهای فارس مربوط به شهرستان شیراز است که البته بالا بودن آمار طلاق در بعضی شهرستانها به دلیل فقدان دفتر ثبت این رویداد در شهرستان مجاور است.
نرخ ثبت طلاق
مقایسه نرخ طلاق ثبت شده در سال ۹۲ در استانهای کشور نشان میدهد فارس با نرخ ۲ در یکهزار در رتبه چهاردهم قرار گرفته است و استانهای خراسان رضوی ۲,۶۳، گیلان ۲,۵۹ و کردستان ۲,۵۷ در رتبه اول تا سوم قرار دارند.
طول مدت زندگی مشترک
یکی دیگر از شاخصهایی که در مسائل جمعیتشناختی واقعه ازدواج و طلاق مورد بررسی قرار میگیرد، دوام زندگی یا به عبارتی طول مدت ازدواج تا وقوع واقعه طلاق است.
از کل رویدادهای ثبت شده طلاق در سال ۹۲، ۱۳,۱ درصد معادل یکهزار و ۲۳۲ رویداد دوام زندگی کمتر از یکسال داشتهاند و بیشترین طلاقها در یکسال اول زندگی مشترک اتفاق افتاده و ۵۰,۴ درصد طلاقها در پنج سال ابتدای زندگی مشترک رخ میدهد و به نظر میرسد مهارتها و مسئولیتهای زندگی و نحوه ارتباط زوجین میتواند در این مورد موثر باشد.
در سال ۹۲ به طور متوسط طول مدت زندگی مشترک در این استان ۷,۴۶ بوده، طول مدت زندگی در شهرستان شیراز ۹,۵ و بیشتر از میانگین استانی آن است.
بررسیها نشان میدهد متوسط طول مدت زندگی مشترک در ۱۰ سال گذشته از ۶,۷۹ در سال ۸۳ به ۷,۷۶ در سال ۹۲ افزایش یافته است.
با توجه به آنکه بیشتر از ۵۰ درصد طلاقها در پنج سال ابتدای زندگی مشترک رخ میدهد بررسی ۱۰ سال گذشته نشان میدهد درصد طلاقهای ثبت شده در پنج سال ابتدای زندگی از ۵۶,۴۷ درصد در سال ۸۳ به ۵۰,۴ درصد در سال ۹۲ کاهش یافته است و دلیل آن میتواند طرحها و برنامههای اجرا شده در سالهای اخیر باشد.
نسبت ازدواج به طلاق
یکی از شاخصهای ساده و در عین حال مهم که وضعیت ۲ رویداد ازدواج و طلاق را در جامعه به صورت توامان بررسی میکند شاخص نسبت ازدواج به طلاق است که این شاخص بیانگر تعداد ازدواج ثبت شده در برابر هر یک طلاق در زمان معین است.
این شاخص در این استان طی سالهای گذشته روندی کاهشی داشته و از ۹,۷ ازدواج در برابر یک طلاق در سال ۸۳ به ۵,۷ در سال ۹۱ و ۹۲ کاهش یافته است.
این نسبت در سال ۹۲ در کل کشور پنج بوده و استانهای البرز ۳، تهران ۳,۲، گیلان ۳,۹ کمترین ازدواج را در برابر هر یک طلاق ثبت کردهاند و در رتبه آخر قرار دارند.
استان فارس با پنج ازدواج در برابر یک طلاق در سال ۹۲ در رتبه ۲۱ میان سایر استانها قرار دارد و جزو ۱۱ استانی است که کمترین ازدواج را در برابر یک طلاق ثبت کردهاند.
منابع:
– پایگاه اطلاعات سازمان ثبت احوال کشور
– سالنامه آماری استان فارس در سال ۱۳۹۰
– سامانه گزارشات اداره کل ثبت احوال فارس
