محمود یوسفی

بشر همواره از سپیده دم حیات برای بقا ودوام خویش وزیستن، با بخشی ازمحیط درنزاع بوده وازآن احتراز وپرهیز نموده است وبخشی راپذیرفته وبه خدمت گرفته است.وحاصل تجربیات خویش رابرای هم نوعانش به ودیعه نهاده است.همیشه سلامت وامنیت محوربرنامه هایش بوده است.آنچه درگذر زمان وطی قرون محصول مشترک همه ملت ها ونسلها بوده،استفاده از آویشن به عنوان گیاهیست که خاصیت جادویی واعجاز آن در عرصه سلامت نزد همه اقوام به اثبات رسیده ودر شبکه اسرار آمیز درمان وسلامت جایگاه واهمیت ویژه ای پیدا کرده است وهرروز بخش جدیدی از رموز ناشناخته ی این گیاه اسرار آمیز رمز گشایی می شود.ودرداروسازی ودرمان دردهای مختلف مبنای بسیاری ازداروها قرارگرفته است.این مقال که موردعلاقه ی نگارنده بوده محصول تجربیات شخصی،پرس وجوهای محلی،وب گردی وکتب موجوددراین زمینه می باشد.امیدآنکه خوانندگان عزیزباارائه نکته نظرات وتجربیات خویش دراین زمینه به تکمیل این سطورهمت گمارند.

مشخصات:

آویشن یکی از قدیمی ترین گیاهان دارویی است.به گونه ای که درکتب مذهبی به عنوان گیاه مورد علاقه حضرت موسی(ع)ازآن یادشده است. مصریان ویونانیان باستان ازآن برای درمان بیماری های خود استفاده می کرده اند. آویشن بانام علمی th ymus vulgris واژه ای یونانی به معنی جرات است ودرزبان فارسی«آویشن»ودر کتب طب سنتی با نامهای «آویشن»، «حاشا»و «صعترالحمیر» وده ها نام دیگرآمده است .این گیاه درمناطق مختلف کشورمان به نام های متفاوتی خوانده شده است.درمنطقه مهرومناطق اطراف به نام «اوشم» معروف است .هرچند دراین منطقه تنها گونه وحشی آن وجود دارد اما درمناطق دیگر کشت هم می شود .درعهد باستان آویشن سنبل شجاعت وتهورورشادت بوده است.ودرقرون وسطی ودردوران شوالیه ها نیز هروقت که زن های زیبای اروپا قصدتحسین معشوقه های شوالیه ی خودرا داشتند روبان های زیبایی که روی آن شکل گیاه آویشن برآن نقش بسته بودونمادشجاعت بودبه آنان هدیه می دادند.این گیاه یا بوته، که بیشتر شبیه درختچه است دراین منطقه ازنیمه های اسفند تاپایان اردیبهشت ماه باید انتظار ظهور آن راداشت.

آویشن باخاصیتی گرم وخشک یکی از گران بهاترین گیاهان دارویی روی زمین است زیرا مواد گوناگون وفوق العاده موثری درآن وجود دارد که بدون اغراق به اندازه مجموعه داروهای یک داروخانه دروجود آدمی تاثیرودردرمان بیماریهای مختلف اعجاز می کند.

رستنگاه:

آویشن شاید تنها گیاه دارویی است .که هم دررویش وهم دراستفاده گستره جغرافیایی فراگیری دارد هرچند این گیاه رابومی نواحی مدیترانه ای می دانند..این گیاه آب وهوای ملایم متمایل به گرم وخاک های بازه کشی روبه آفتاب رابرای رویش ترجیح می دهد ونقاط کوهپایه ای خاک های شنی،سنگلاخی وبه دلیل نیاز به آفتاب درمناطق کم درخت ومرتفع رشد می کند.درمنطقه مهر این گیاه یابهتر بگوییم درختچه درارتفاعات شمالی وجنوبی مشرف برشهر می روید مهریها براین باورند که آویشن ارتفاعات جنوبی خاصیت بیشتری دارد.مخصوصا این خاصیت جادویی درنیمه اول فروردین مضاعف است.

شیوه مصرف:

دربیشتر کشور ها آویشن رابه صورت تازه مصرف می کنند امادرکشورما ازخشک شده آن استفاده می شود .درمنطقه مهر ازبرگهای خشک که گاهی باکف دست ساییده ،یا آن را آسیاب کرده مصرف می کنند. مقداری از آن را در یک لیوان آب حل کرده میل می نمایند.مرسوم ترین شیوه ی استفاده، جوشاندن آن است که پس از جوشاندن ازپارچه ای به عنوان صافی عبور می دهند وبه دلیل طعم تند آن کمی شکر به آن می افزایند .گاهی آویشن رادرکنار گیاهان دارویی دیگر جوشانده وتحت عنوان «دوای توهمی»یامخلوطی استفاده می کنند وچندسالی است که عرق آویشن نیز رایج شده ومصرف کنندگان زیادی هم پیدا کرده است.وگاهی نیز از آن مانند چای ،دم کرده، نوش جان می کنند .همچنین درگذشته به دلیل همان خاصیت ضد باکتری وضد قارچی آن برای بعضی از جراحات ناشی از سوختگی وختنه کودکان و… کیسه ای پارچه ای پراز آویشن برگردن آنان می آویختند تااز عفونت زخمها وجراحات به این شکل جلوگیری نمایند.

خواص آویشن:

۱-ضد عفونی کننده است.

۲-دردرمان مجاری تنفس موثر است.

۳-آویشن داروی سنتی دردهای معده وروده است.

۴-نشاط آور است.

۵-برای تقویت اعصاب،درمان افسردگی،خستگی وبی خوابی مفید است.

۶-به دلیل وجود ماده تیمون در آن خاصیت ضد میکروبی وضد قارچی وضد انگلی دارد.

۷-برای دردهای مفاصل ،نقرس ،ورم مفاصل ودردسیاتیک مفید است.

۸- ضد تشنج است.

۹-آویشن گازهای روده را جذب کرده وازبین می بردودردرمان نفخ معده وروده موثر است.

۱۰-گردش خون راتحریک وجریان آن رامنظم می کند.

۱۱-هوش وقوه ادراک رازیاد می کند.

۱۲-اعمال اعضای جنسی رادر بدن تحریک وتقویت می کند.

۱۳-سلولهای کبدرابه کاروفعالیت وامی دارد.

۱۴-برای جلوگیری از ریزش موی سروتقویت پیازها موثر است.

۱۵-آنتی بیوتیک های قوی درآن است .لذا ضد عفونی کننده وضد باکتری بسیار قوی است.

۱۶-برای طعم دار کردن انواع غذا مناسب است.

۱۷- ضداسپاسم وضدسرفه وخاط آوراست.

مضرات آویشن:

۱- افر اط در مصرف آویشن موجب بروز آلبومین در ادرار می گردد.

۲- مصرف بیش از حد آویشن کلیه ها را تحریک میکند و ممکن است سبب بروز آلبومین ، سرگیجه و ضعف قلب شود.

۳- زنان باردار مجاز به مصرف آویشن نمی باشند.، زیرا موجب سقط جنین می شود و در برخی افراد موجب ضعف نیروی جنسی و کم اشتهائی می گردد.

آویشن درکلام بزرگان:

امام کاظم (ع) می فرمایند:

داروی امیرالمومنان آویشن بود. او می فرمود: آویشن برای معده پرزی همانند پرز پارچه های مخمل می شود.الکافی،ج ۶

امام صادق علیه السلام :

آویشن و نمک که چون در کنار هم قرار گیرند ( مخلوط شوند )

بادها را از دل بیرون می رانندانسداد را می گشایند ، بلغم را می سوزانند

آب را در بدن به جریان در آورند ، بوی دهان را خوش می سازند

معده را نرمی می دهند ، بوهای بد را از دهان ببرند

و آلت را سفتی می بخشند

« موسی بن جعفر » ( ع ) فرمود :

داروی امیر المؤمنین ( ع ) صعتر بود و می فرمود : آن در معده پنهان و منسوج می شود مانند پنهان کردن قطیفه .

رسول خدا ( ص ) در ضمن مطالبی فرمود :

« الصعتر یقوی المعده و یقطع البلغم و هو امان من اللقوه » . یعنی صعتر معده را تقویت و بلغم را قطع می کند و از لقوه آسوده می گرداند .

توضیح : لقوه مرضی است که در صورت انسان به وجود می آید و گیجگاه انسان را به طرف گردن می گرداند .

محمد زکریای رازی :

صعتر ( آویشن کوهی ) ، تمام انواع گوناگون این سبزی به بدن حرارت می بخشد و باد را خارج می کند و از چیزهایی که باید اشخاص سرد مزاج بخورند به هضم غذا کمک می کند .

شخصی نزد امام رئوف علیه السلام از غلبه‌ی رطوبت شکایت کرد، امام به او دستور دادند آویشن نکوبیده را ناشتا میل کند .

امام صادق (ع):

آویشن در معده پرزی ایجاد می کند که همچون پرز پارچه ی ابریشمی است .

در روایت است :آویشن معده را دباغی میکند و موجب ایجاد پرز فعال در معده می گردد .

روایت شده پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم آویشن را دعا نمودند و از آن استفاده می کردند و هنگامی که ماهی می خوردند روی آن آویشن و نمک می پاشیدند .

امام صادق (ع):

آویشن داروی هر دردی است و هیچ چیز مانند آن ورم و درد و تیرکشیدن اعضا را درمان نمی کند .