دکتر حسن سلامی

دکترای علوم سیاسی دانشگاه قدیس یوسف لبنان

مقدمه. هویت ایرانیان بر ۲ رکن یا پایه استوار است: ملّیت و دیانت، ایرانیت و اسلامیت. چله و یلدا یکی از رسم ها و نمادهای ایرانیت ما و چهلم یا اربعین یکی از نمادهای دیانت و تجسم اسلامیت ما است. ملیت ستیزی و دین ستیزی، تهدید کننده ی هویت و امنیت ما است. از این رو هر دو  عامل هویت ساز و امنیت بخش را باید زنده نگه داشت و  فرزندان و نسل جدید را با آن ها آشنا ساخت.

 یکم – دیشب شب چله (یلدا) و  آسمان صاف بود. انتهای شب در زیر نور مهتاب، رشته کوه البرز و قله ی دماوند مشرف بر شمال شرق تهران از برف تر و تازه می درخشید. برف همه ی پشت بام های خانه های ساکنان مناطق و شهرهای شمالی و غربی و سردسیری ایران را پوشانده است. برف روی شاخه های درختان این مناطق سنگینی می کند.

دیشب شب یلدا طولانی ترین شب سال و آغاز چله ی زمستان بود و ایرانیان این مناسبت ملی را گرامی داشتند. صدای بگو و بخند ِ همسایه ها به گوش می رسید. بوی انواع میوه و آجیل از جمله انار و هندوانه و پسته و تخمه  در خانه ها و آپارتمان ها پیچید. موسیقی سنتی و مدرن با صدای بلند از منازل و ضبط صوت خودروها پخش شد. مردم ایران در کنار دوستان و بستگانشان به دیوان حافظ تفال زدند.

 شب قشنگی بود و ایرانیان با گذراندن این شب فراموش نشدنی یکی از سنت های دیرین نیاکان خود را پاس داشتند. دیشب در منزل در جمع برخی از بستگان و دوستانم غزل های حافظ ایرانی مسلمان، خواندم و به طور مرتب پیام های کوتاه آشنایان و رفیقان دریافت می کردم که ذکر برخی از آنها در این جا خالی از فایده نخواهد بود.

۱.    روی گل شما  به سرخی انار، شب شما  به شیرینی هندوانه،. خنده ی شما مانند پسته و عمر شما به بلندای یلدا.

۲.    جشن یلدا یادگار نیاکان پاکدل ما،  نشانه ی شکوه ایران هفت هزار ساله ی ما  بر فرزندان کوروش بزرگ خجسته باد.

۳.     یلدا یعنی یادمان باشد که زندگی آن قدر کوتاه است که یک دقیقه بیشتر با هم بودن  را باید جشن گرفت.

۴.    هر چه از روشنی و سرخی داریم برداریم کنار هم بنشینیم و بگذاریم که دوستی ها سدّی باشند در برابر تاریکی ها.

۵.    زندگی عبور نفس ها نیست ، تداعی گر لحظه هایی است که به یاد خوبان می گذرد.

۶.    خوشی هایتان همانند یلدا طولانی و غم هایتان مانند پاییز رفتنی.

۷.    شب یلدا یادگار نیاکان ایرانیان فرخنده و مبارک باد.

 دوم – امشب چهلم شهیدان کربلا است. اربعین به یقین تنها یادآور یک حادثه ی خونین در سال ۶۱ هجری قمری نیست بلکه حقیقتی است که عبرت ها، آموزه ها و پیام های بسیار برای انسان امروز دارد. مهم ترین پیام آن ایثار و گذشت است برای آدم های این عصر که اغلب خودخواهند.

این ایثار و گذشت به زبان و سخن نیست، به عمل و رفتار است. از گذشتن از ثروت و رفاه و راحت و شهرت آغاز می شود تا گذشتن از آبرو و جان در برابر ستم. امام حسین و یارانش در راه ستم ستیزی، فقط از جانشان نگذشتند، از همه ی تعلقات و برخورداری هاشان گذشتند.

پیام دیگر اربعین، عصیان گری است، عصیان در برابر زور و زر و تزویر، پیام برای آدم های این عصر که اغلب بازیچه ی شیطان های درونی و بیرونی اند و تسلیم در مقابل مثلت استبداد، استحمار و استثمار. پیام برای آنان که سرشان را در پیشگاه ترسی یا طمعی یا تقدسی خم کرده اند و به تعبیر دکتر شریعتی " در پای قصرهای قدرت، بر سر گنجینه های غارت، در آستان معبدهای ضرار و ذلت و در پس نقاب های تقدس" در حال ذبح شدن هستند و خود را گرفتار " گرگ زور، موش سکه پرست و روباه فریب" کرده اند.

امام حسین و یارانش که پا جای پای پیامبر ابراهیم(ع) بنیانگذار توحید، گذاشته بودند، تبر در دست در مقابل بت و بت تراشان و در برابر ظلم و فریب و تقدس خشک اموی یعنی " تثلیث حاکم بر تاریخ و جامعه"، عصیان کردند.

دیگر پیام اربعین برای بشر امروز، رویارویی با جهل عوام و نیز سیاست ها و تبلیغات دروغین برخی نظام های  حاکم است. دستگاه سیاست گذاری و تبلیغات امویان – به مثابه ی یک نمونه از نظام های فاسد سیاسی – چنان قوی عمل کرده بود که توانستند از امام حسین (ع) موجودی بسازند "خارجی" که باید کشته شود.

یعنی با تبلیغات " بر حرمت و آبرو و شخصیت او حمله بردند و بدنامش کردند؛ در صحرایی که هیچ صدایی در نمی آمد، خبری به کسی نمی رسید، کسی نمی توانست به کمک و یاری اش بشتابد. در نهایت ِ تنهایی و بی پناهی، رنجی را بر او تحمیل کردند که صد بار از رنج تیغ و شمشیر سخت تر بود. زجرهای روحی بسی سخت تر از زجرهای بدنی است".

اما همان گونه که خدای توحید زجر و آتش نمرود را بر ابراهیم (ع) به گل سرخ تبدیل کرد، سیاست ها و تبلیغات امویان نیز بی اثر ساخت. در مقابل، پیام آگاهی بخش عاشورا در اربعین شهادت حسین (ع) و یارانش ، به مردم همه ی زمان ها و مکان ها رساند؛ این پیام که آزاد و آگاه زندگی کنید در عصر خویش. پژواک این پیام، امروز در گوش ما ایرانیان است.

                                     از فراسوی ازل تا ابد ای حلق بریده

                                     می رود دایره در دایره پژواک صدایت

یکم دی ماه ۱۳۹۲