حجه الاسلام والمسلمین سید مهدی موسوی  /  مسئول احیاء زکات شهرستان مهر

---

بسم الله الرحمن الرحیم

زکات در لغت به معنای طهارت وپاکیزگی ورشد ونمو است ودر اصطلاح مقدار معینی از دارایی است که با شرایط خاصی باید از مال صاحبش جدا شود و به مصرف فقرا ومستمندان و کارهای خیر برسد.

زکات در قرآن کریم واحادیث امامان معصوم جایگاهی بس بلند و پراهمیت است با دقت در قرآن کریم در می یابیم در پی بیشتر آیه های مربوط به نماز صحبت از زکات واهمیت آن به میان آمده است.

ادله وجوب زکات به سه دسته می توان تقسیم کرد:

الف) آیات

ب) روایات

ج) اجماع

 

الف ) ادله اول:آیات محکم قـرآن

در قرآن کریم واژه زکات به همراه مشتقاتش ۵۹ مرتبه در29 سوره  و56 آیه به کار رفته که ۲۷ مورد در کنار نماز آمده است.

که خود آیات مربوط به زکات  باز دسته بندی شده اند:

۱)     دسته ای ازآیات ، اصل زکات را مطرح کرده  وآن را در ردیف نماز قرار داده اند و پرداخت زکات را مانند اقامه نماز واجب دانسته

۲)     آیاتی هستند که به دادن زکات امر نموده و آن را به عنوان معامله با خدا قلمداد نموده اند

۳)     برخی از آیات نشان دهنده تشریع اصل این فریضه عبادی و اقتصادی هستند.

۴)     برخی از آیات کسانی را که زکات نمی دهند در ردیف کفار قلمداد کرده اند.

ازاین جهت که وقت خوانندگان کمتر گرفته شود فقط به یک آیه اشاره میکنم .

آیه ۱۱۰ سوره بقره :

"وَأَقِیمُواْ الصَّلاَهَ وَآتُواْ الزَّکَاهَ وَمَا تُقَدِّمُواْ لأَنفُسِکُم مِّنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللّهِ إِنَّ اللّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ"

و نماز به پا دارید و زکات بدهید وبا این دو وسیله روح وجسم اجتماع خود را نیرومند سازیدو بدانید که هر چه از اطاعت حق و کار نیکو برای خود پیش می‌فرستید آن را در نزد خدا خواهید یافت، که محققا خداوند به هر کار شما بیناست."

 

ب) ادله دوم : روایـات

از آنجا که روایات معتبر بی شماری درباره ی وجوب زکات از معصومان (ع) نقل گردیده به برخی از آنها اشاره می کنم.

قـال رسـول الـله(ص): ثمانیـه لا تقـبل منـهم صـلاه فـمنهـا مانـع الزکـاه

رسول خدا (ص) فرمود : نماز هشت گروه پذیزپرفته نمی شود یکی از آنان کسانی هستند که از پرداخت زکات خودداری می کنند.

حضرت علی (ع) فرمودند: مانـع الزکـاه کـآ کـل الربـا کسی که زکات ندهد همچون ربـا خوار است

امام رضا (ع) می فرمایند: خداوند نماز وزکات را در قرآن قرین یکدیگر قرارداده و نماز بی زکات پذیرفته نیست .

 

ج) ادله سوم : اجماع

در  اتـفاق فـقـها  بر اینکه زکات ، واجب و ضروری است ، جای هیچ تردیدی نیست و علمای اهل سنت نیز گفته اند. و اما اجماع امت متفقند بر اینکه زکات با شرایط مخصوص ، رکنی از ارکان اسلام است

موارد زکات :

در روایات معصومان علیه السلام زکات بر نه چیز واجب شمرده شده است.

امام باقر و امام صادق علیهما السلام :

فرض الله الزکوه مع الصلـوه فی اموال وسنها رسول الله صلی الله علیه وآله فی تسعه اشیاء و عفا رسول الله (ص)  عما سواهن فی الذهب والفضه و الابل والبقر و الغنم  والحنطه و الشعیر و الزبیب و عفا عما سوی ذلک

خداوند زکات اموال را به همراه نماز واجب کرد وپیامبر آن را درنه چیز قرار داد : در طلا ونقره وشتر وگاو وگوسفند وگندم و جو وخرماو کشمش وغیر اینها را معاف کرد .

موارد مصرف زکات

در بیان تعیین مصرف زکات اکثر مفسران به آیـه ۶۰ سوره توبه استناد نموده اند ودر این موارد اختلافی نیست .

آیه ۶۰ سوره توبه :

"إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاء وَالْمَسَاکِینِ وَالْعَامِلِینَ عَلَیْهَا وَالْمُؤَلَّفَهِ قُلُوبُهُمْ وَفِی الرِّقَابِ وَالْغَارِمِینَ وَفِی سَبِیلِ اللّهِ وَابْنِ السَّبِیلِ فَرِیضَهً مِّنَ اللّهِ وَاللّهُ عَلِیمٌ حَکِیمٌ"

(مصرف) صدقات منحصرا مختص است به (این هشت طایفه): فقیران و عاجزان و متصدیان اداره صدقات و کسانی که باید تألیف قلوب آنها کرد (یعنی برای متمایل کردن بیگانگان به دین اسلام) و آزادی بندگان و قرض‌داران و در راه خدا (یعنی در راه تبلیغ و رواج دین خدا) و به راه درماندگان. این مصارف هشتگانه فرض و حکم خداست، که خدا دانا و بر تمام مصالح خلق آگاه است."