ستفاده از ماهواره و اینترنت روزبه‌روز بیشتر فراگیر می‌شود. کاربران شبکه‌های اجتماعی روزبه‌روز فزونی می‌گیرند و استفاده از اینترنت و شبکه‌های موبایلی قسمت عمده‌ای از زمان فراغت، شغل و زندگی افراد را به خود اختصاص می‌دهد. آمارها نشان می‌دهند که ضریب نفوذ اینترنت در ایران ۵۳ درصد است. ایران ۴۰ میلیون و ۴۶ هزار و ۷۸۵ کاربر اینترنت دارد. استقبال از شبکه موبایلی در ایران رو به افزایش است به حدی که در سال گذشته اکثر جریانات اجتماعی در آن شکل می‌گرفت و خبرها بیش از آنکه از طریق روزنامه‌ها و سایت‌ها و خبرگزاری‌ها منتقل شود در شبکه‌های موبایلی دست به دست می‌شد. ایرانی‌ها بزرگ‌ترین گروه مخاطبان وایبر را در جهان تشکیل می‌دهند. در سال‌های گذشته همواره یک‌سری برخورد‌های سلبی با استفاده مردم از ماهواره و اینترنت وجود داشت. جمع کردن دیش‌ها، فیلتر شبکه‌های اجتماعی و اخبار متنوع درمورد احتمال فیلترشدن شبکه‌های موبایلی نمونه‌هایی از این برخورد‌هاست. آمار استفاده از ماهواره و افزایش تعداد کاربران شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که این برخوردهای سلبی چندان هم جواب نداده است. با توجه به اینکه ۴۰ درصد کاربران اینترنت در ایران را گروه سنی ۲۰ تا ۲۹ سال تشکیل می‌دهند که جمعیت جوان کشور هستند لازم است در این زمینه سیاستگذاری‌های درستی صورت گیرد.

 تولید محتوا، بهترین راه کنترل است

روز گذشته وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی  به نقش رسانه‌ها و تأثیری که بر افکار عمومی می‌گذارند اشاره کرد و گفت: در طول دو دهه‌ اخیر به‌ویژه یک دهه گذشته رسانه‌ها تغییرات بنیادین و اساسی پیدا کرده و دستخوش دگرگونی‌های زیادی شده‌اند. یک زمان رسانه‌ها یک‌سویه بوده و افکار و اندیشه‌ها را به مخاطبان خود القاء می‌کردند، اما امروز با توسعه اینترنت، رسانه‌ها عملا از یک سوی دیگر آمدند و امروز مخاطبان هم تولیدکننده و هم توزیع‌کننده اخبار هستند و ما شاهد یک ارتباط دوسویه در حوزه رسانه‌ هستیم. علی جنتی کنترل رسانه‌ها را نه از نظر فنی و از نظر مرزهای جغرافیایی امکان‌ناپذیر عنوان کرد و گفت: نه مرزهای جغرافیایی چنین اجازه‌ای را می‌دهند و نه الزامات حقوقی داخلی می‌تواند مانع آن شده و جلوی ورود اخبار از بیرون به داخل کشور را بگیرد. او به موضوع شبکه‌های اجتماعی نظیر وایبر، واتس‌آپ و… پرداخت و گفت:‌ امروز با توسعه شبکه‌های اجتماعی برخی از تبادل اطلاعات در این شبکه‌ها به شکل دوسویه انجام شده و برخی نیز در داخل گروه‌ها انجام می‌پذیرد که به هیچ‌وجه نمی‌توانیم جلوی آنها را گرفته یا مانع از آنها شویم. او تصریح کرد: در حال حاضر حدود ۹۰۰۰ شبکه تلویزیونی و ماهواره‌ای فرامرزی داریم که بیش از نیمی از آنها در داخل قابل دریافت است. بنابراین فضای مجازی کنترل‌ناپذیر است و از سوی دیگر از این تعداد شبکه ۱۷۰ شبکه ماهواره‌ای فارسی‌زبان نیز فعالیت می‌کنند و بیش از ۸۷۰ میلیون سایت نیز که تعدادشان در ساعت در حال افزایش است، اخبار را به مخاطبان منتقل می‌کنند؛ به‌عنوان مثال تنها در سایت یوتیوپ در هر دقیقه ۳۰۰ ساعت فیلم دانلود می‌شود. وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با طرح این پرسش که با این شرایط چگونه می‌توان در صحنه اطلاع‌رسانی و هدایت افکار عمومی اقدام کرد؟ گفت: مهم‌ترین نکته تولید محتوا در این عرصه است. ما باید خودمان صحنه را در اختیار گرفته و به سهم خود تولیدکننده باشیم؛ چرا که هر اندازه حجم اطلاعات ما در این فضا بیشتر شود ما نیز می‌توانیم به همان اندازه بر افکار عمومی تأثیر بگذاریم. بهترین راه مقابله این است که ما نیز بتوانیم از شبکه‌های ماهواره‌ای و فضای مجازی نهایت استفاده را ببریم. جنتی تأکید کرد: نتیجه پژوهش‌ها نشان می‌دهد که استفاده از شبکه‌ها در حال افزایش است. بنابراین آنچه مهم است اینکه ما بتوانیم این شبکه‌ها را در اختیار خود بگیریم. یکی از بهترین راه‌های کنترل افکار عمومی نیز همراهی با آن است نه مقابله با افکارعمومی.

 باید به حق انتخاب افراد احترام گذاشت

یک کارشناس مسائل اجتماعی در مورد نحوه برخورد با این شبکه‌ها به «آرمان» می‌گوید: برای درک مساله باید آن را ریشه‌یابی کرد. برای هر مساله‌ای مجموعه‌ای از علت‌ها وجود دارد. اگر افراد در جامعه ما برای کسب یک محتوای خاص به برخی شبکه‌های خارجی روی می‌آورند به این دلیل است که خودمان کمبود تولید آن محتوا را داریم. تکنولوِژی روز‌به‌روز ماهیت وحشی‌تری پیدا می‌کند و به‌راحتی نمی‌توان جلوی دسترسی افراد به آن را گرفت. یک مسیر دسترسی را می‌بندیم، افراد از مسیرهای دیگر به اطلاعات دسترسی پیدا می‌کنند. مصطفی اقلیما می‌افزاید: انسان‌ها حق تصمیم‌گیری دارند به ویژه با ظهور تکنولوژی‌های دوسویه جدید این حق انتخاب بیشتر هم شده است. مردم محتوایی را انتخاب می‌کنند که باب میلشان باشد و به آن احساس نیاز کنند. او ادامه می‌دهد: اگر برخی دولت‌ها با رواج محتوای خاصی مشکل دارند لازم است که خود دست به تولید محتوای مناسب بزنند. البته لازم است در تولید محتوا این نکته مدنظر قرار گیرد که محتوای تولید شده مناسب با نیازهای افراد جامعه باشد. وقتی برای جوانان دست به تولید محتوا می‌زنیم باید نیازهای آنها را بشناسیم و با آنها درمورد محتوای مورد علاقه‌شان صحبت کنیم. اقلیما تصریح می‌کند: یکی از مشکلات اصلی برنامه‌سازی این است که برخی برنامه‌سازان محتوا را کمتر با توجه به سلایق و علایق خود که عموما سلایق و علایق نسل جوان است، تولید می‌کنند. چون در برخی برنامه‌های تولیدشده نیاز مخاطب مورد کم‌توجهی قرار می‌گیرد به همین دلیل مخاطبان برنامه‌ها کم هستند. برای همین افراد برای به‌دست آوردن محتوای مورد نظرشان رو به سوی رسانه‌های دیگر می‌آورند. او می‌گوید: افراد در انتخاب محتوا آزاد هستند و باید به قدرت اختیار و تعقل افراد احترام گذاشت و در صورتی هم که با نوع سلیقه آنها مشکل داریم باید دست به تولید محتوای مناسب که هماهنگ با نیازهای آنان باشد بزنیم.

منبع:آرمان