سید محسن هاشمی »کارشناس ارشد علوم سیاسی:

چند سالی است که صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در ایام عید نوروز و ماه مبارک رمضان به پخش سریالهای مناسبتی اقدام می نماید. جدا از اینکه این سریالها چه مناسبتی با این ایام و نیازهای فرهنگی، تربیتی و اجتماعی مردم دارد که باید به آنها پرداخته گردد و سبک زندگی ایرانیان را بوسیله این رسانه ملی اصلاح گردد. عمده این سریالها خصوصاً آنهایی که رگه های طنز در آنست و یا ژانر کمدی دارند، مطابقت چندانی با زندگی ایرانیان نداشته و متاسفانه به دلیل محتوای آن که در زیر بیان خواهد شد، پیامدهای ضد اجتماعی به همراه دارند، پیامهاهایی که قشر متوسط و ضعیف جامعه را بیش از دیگران مورد تمسخر و اسباب خنده افرااد قرار می دهد و در مقابل احترام و جایگاه ویژه ای به طبقات بالای جامعه به صرف دارا بودن از مال و مکنت می بخشد.

در عمده این سریالها داستان در مورد خانواده ای مستضعف است که دچار مشکلات مالی شده و این سوژه ای است که با آن سریال ادامه پیدا می کند تا به پایان برسد. در این دسته سریالها که نمونه های آن مانند خروس، سه در چهار، خانه به دوش و دودکش می باشد. به شکلی طنز واقعیات جامعه ایران را بیان می کنند، واقعیاتی که نباید به آنها خندید، بلکه مستعد گریه هستند، زیرا بدبختی و بیچارگی خانوده های مستضعف جامعه را نشان می دهد، خجالت و سرافکندگی پدر و مادر در مقابل رفع نیازهای اولیه فرزندان و تحقیر آنان بوسیله خانواده های ثروتمند مواردی نیست که بتوان به آنها خندید. اما متاسفانه واقعیات جامعه سوژه خنده افراد جامعه شده است، افرادی که می بینند بجای حل مشکلاتشان باید اکنون شاهد تمسخر خویش از سوی رسانه ای باشند که باید تریبون آنها باشد، نه قشر پولدار جامعه. قشری که اگر زندگی آنان نیز به طنز کشیده می شود، نه به علت نوع و سبک زندگی آنان، بلکه به علت فقر موقت و تشابه مقطعی زندگیشان با مستضعفین جامعه است.

چنانچه بیان شد در دسته ای از سریالها سوژه های خنده، قشر پولدار جامعه هستند، قشری که به دیگران مباهات ورزیده و ما با مقایسه زندگی آنان با دیگر طبقات جامعه به تمسخر طبقات پایین می پردازیم. جالبست که در این دسته، باز این سبک طبقات فرودست جامعه است که مورد استهزاء قرار می گیرد، زیرا با اتفاقاتی مانند آنچه در سریال هفت سین،  خوش نشینها و … روی می دهد، افراد طبقه جامعه به سطح زندگی متوسط و فقیرانه ای مبتلا می شوند که نوع رفتار آنها در مرتبه اجتماعی جدید و عدم رعایت آداب و رسوم طبقه متوسط موضوع طنز سریال می گردد. جالبتر آنکه این دسته سریالها با رفع مشکلات شخصیتهای اصلی فیلم و بازگشت آنان به سطح زندگی بالای خویش که در ابتدای فیلم شاهد بودیم، به پایان می رسند و انگار همان سطح زندگی طبقات مستضعف و ضعیف جامعه است که باید ما را بخنداند.

در پایان برای فهم بهتر آنچه بیان شد فقط به چند سریال طنز مناسبتی که در سالهای اخیر از رسانه ملی پخش شده است، اشاره می نماییم، زیرا لازم نیست که به بقیه آنها اشاره شود، چون همه آنها بر اساس همان سبکی ساخته شده اند که در بالا به آن اشاره رفت.

سریال سه در چهار: داستان این سریال در مورد دو خانواده فقیر است که باجناق یکدیگر هستند و چون نمی توانند کار مناسب پیدا کنند، مجبور می شوند که یکی از منازل را رهن داده و در یک خانه بصورت مشترک زندگی کنند و با پول آن به ایجاد شرکت خدماتی بپردازند، نوع زندگی، مشکلات، رفتارهای از روی فقر، برخوردهایی که با قشر پولدار جامعه دارند، سوژه های خنده مخاطب شده است.

سریال خوش نشینها: این سریال از دسته دوم است که در مورد خانواده پولدار جامعه بوده که چون از سفر تفریحی خارج از کشور بر می گردند با از دست دادن تمامی اموال و داراییهای خویش مواجه شده و این وضعیت فقری که آنها درگیر آن می شوند سوژه طنز می گردد. با بر طرف شدن مشکلات این خانواده، داستان طنز و سریال به پایان خود می رسد.

سریال خانه به دوش: این سریال در مورد فردی به نام ماشاء الله است که در اوج فقر و بی پولی می باشد و زندگی فقیرانه، وانت قراضه و شغل میوه فروشی سیار او در مقایسه با زندگی اشرافی با جناقش مایه خنده است، اوج طنز نگری در فیلم زمانی است که کلاه او توسط همین باجناق برداشته می شود و آن سرمایه اندک نیز از دستش ربوده می گردد و آنقدر به فلاکت می افتد که جرأت روبرو شدن با خانواده خود را ندارد و مدتها به اسم کار در خارج از کشور، به دورغ در تهران زندگی و کار می کند و چون پولش یافت می گردد و شغل مناسب پیدا می کند، فیلم پایان می یابد.

sayyedmohsenhashemy@gmail.com