رجا نیوز :   قریب به نیم قرن قبل، استان فارس به دلیل تغییر در تقسیمات کشوری و تشکیل استان جدیدی در جنوب ایران، از دریا جدا شد. بازگشت به خلیج فارس و ساحلی شدن مجدد این استان همواره و در طول تمامی این سالها از مطالبات اساسی مردم این استان زرخیز بوده است، تا آنکه بالاخره طی روزهای اخیر و پس از مصوبه شورای عالی امنیت ملی مبنی بر بازگشت فارس به دریا و بدنبال آن اخذ مصوبه هیئت دولت و ابلاغ آن توسط وزیر کشور، شاهد صدها مصاحبه، یادداشت و گزارش در این زمینه بودیم. طبق این مصوبه که هم در دولت محمود احمدی نژاد و هم مجددا در دولت یازدهم به تصویب رسید، محدوده کوچکی شامل ۱۰۰ کیلومتر مربع از بخش کوشکنار شهرستان پارسیان در استان هرمزگان به شهرستان لامرد واقع در استان فارس ملحق شد تا از این طریق استان فارس پس از نیم قرن فاصله از دریا، مجددا ساحلی شود.

 اما این تمام ماجرا نبود. هرمزگانیها با بیان اینکه ما حتی یک وجب از خاک خود را هم به دیگران نمی دهیم مخالفت خود را با این تصمیم اعلام کردند و البته اعتراضات آنها توسط بی بی سی فارسی، شبکه من و تو، بالاترین و دیگر رسانه های ضد انقلاب هم پوشش داده شد. هرچند مردم مناطق ملحق شده به فارس که شامل ۵ روستای محروم می شوند به سبب اینکه با این اتفاق به نورچشمی فارس تبدیل شده و به سرعت زمینه های رشد و توسعه آنها فراهم می گردد، عمدتا از این اتفاق خرسند هستند و از طریق جمع آوری طومار و گفتگو با رسانه های محلی نیز سعی کرده اند صدای خود را به گوش مسئولین برسانند و رضایت خود از ملحق شدن به فارس را اعلام کنند، اما بزرگان آنها در مرکز استان هرمزگان این موضوع را برنتابیده و به مخالفت با این طرح همچنان تاکید دارند. نمایندگان هرمزگان در مجلس شورای اسلامی که اوایل مردم را برای طومار نوشتن تحریک می کردند تا بتوانند از این طریق دولت را تحت فشار بگذارند و با این تصمیم احتمالی دولت مخالفت کنند، پس از تصمیم قطعی هیئت دولت و ابلاغ مصوبه، گرفتار دامی شدند که خود برای مردم پهن کرده بودند! حالا مردمی که به دلیل فضاسازیهای قبلی نمایندگان خود تصور می کنند واقعا این اتفاق برای هرمزگان یک فاجعه خواهد بود، به شدت از نمایندگان خود می خواهند تا جلوی این مصوبه دولت را بگیرند. تا آنجا که یکی از نمایندگان بندرعباس طی مصاحبه ای اعلام کرد تنها در یک روز بیش از هزار پیامک را در خصوص تقاضای پیگیری لغو این مصوبه دریافت کرده است! غرض آنکه حالا دیگر داستان وارونه شده است! این بار مردم مرکز هرمزگان – و نه محدوده الحاقی- هستند که مسئولین را تحریک می کنند؛ گهی زین به پشت و گهی پشت به زین!

در این بین استان فارسیها این موضوع مهم را طرحی کشوری عنوان می کنند که دارای پشتوانه شورای عالی امنیت ملی است. شورایی که با حضور بالاترین مقام های سیاسی، نظامی و اطلاعاتی و روسای قوای سه گانه تشکیل جلسه می دهد و طبق قانون اساسی تمامی مصوبات آن قبل از ابلاغ به تایید مقام معظم رهبری می رسد؛ در مقابل هرمزگانیها برای آنکه بتوانند به مخالفت های ناسیونالیستی خود ظاهر استدلال منطقی بپوشانند و زمینه توقف مصوبه را فراهم کنند، سعی کرده اند چنین وانمود کنند که این مصوبه، نه تنها یک طرح ملی نیست، بلکه حتی مطالبه ای استانی هم نیست و قاطبه نمایندگان فارس با آن مخالفند و تنها نماینده شهرستان لامرد است که به دنبال این مصوبه است.

در این بین مجمع ۱۸ نفره نمایندگان فارس در مجلس شورای اسلامی به میدان آمده و در برابر ۵ نماینده استان هرمزگان موضعی سخت گرفت. مجلس نشینان فارسی در مصاحبه های متعددی بر حمایت خود از این مصوبه و اینکه این موضوع مطالبه ای استانی بوده است تاکید کردند. استاندار فارس هم که خود نخستین شخصی بود که خبر از این مصوبه داده بود، بر اهمیت ویژه این اتفاق برای تمامی استان تاکید کرده و آن را هدیه دولت تدبیر و امید به مردم سراسر فارس خواند.

امام جمعه‌ی شیراز نیز پیش از این در مراسم بزرگداشت حافظ در سال گذشته و در حضور رییس جمهور موضع خود را خیلی شفاف اعلام کرده و در بخشی از اظهارات خود به یکباره مراتب تشکر خود را از دکتر احمدی‌نژاد به خاطر الحاق استان فارس به خلیج فارس ابراز کرده و گفته بود: “پس از سال‌ها فرزند برومند خلیج فارس یعنی استان فارس به خلیج فارس متصل و ملحق شد و این هدیه‌ای به مردم فارس است”

آیت الله ایمانی بعدها که این مهم به دلیل ملاحظاتی در دولت دهم رخ نداد، مجددا در جمع نمایندگان استان فارس در مجلس شورای اسلامی بر موضوع الحاق فارس به خلیج فارس تاکید کرده و گفته بود: اتصال فارس به دریا ضروری است.

جدای از نماینده ولی فقیه در فارس، استاندار و نیز مجمع نمایندگان فارس، رئیس ستاد انتخاباتی دکتر روحانی در استان فارس نیز در قسمتی از مصاحبه خود با اصحاب رسانه که پس از انتخابات انجام شده و بیشتر به مرور خاطرات ایام تبلیغات انتخاباتی اختصاص یافته است می گوید: “قرار شد حجت الاسلام روحانی مستقیما در سالن شهید دستغیب حضور یابند، سالن ۷۰۰۰ نفر گنجایش دارد اما به روایت سردار سجادیان ۱۲ هزار  نفر در سالن حضور داشتند. از ساعت ها قبل مردم در سالن حضور یافته بودند و حتی تنفس هم سخت شده بود. وقتی که حاج آقا وارد سالن شدند خودم را به ایشان رساندم، به من گفت که حالم خیلی بد است. قرار بود ابتدا من سخنرانی کنم و حرف دلم که رساندن فارس به خلیج فارس بود را از حاج آقا به عنوان یک مطالبه جدی داشته باشم…”

اما فارغ از مطالبه جدی تمامی مسئولین و گروه های مرجع در استان فارس که گوشه ای از آن در فوق بیان گشت، این مصوبه طرفداران بسیاری نیز در سطح کشور دارد. جدای از مصاحبه های چهره های کشوری همچون دکتر سلیمانی وزیر سابق ارتباطات و نماینده کنونی تهران در مجلس، رستم قاسمی وزیر سابق نفت، دکتر لنکرانی وزیر شیرازی اسبق بهداشت و … که همگی بر فواید متعدد این تصمیم تاکید کرده اند، همینکه این موضوع ماه ها در شورای عالی امنیت ملی به بحث گذاشته شده است، به روشنی گویای آن است که این طرح، نه موضوعی مختص شهرستان لامرد و حتی استان فارس، بلکه مبحثی دارای ابعاد ملی است.

سخنان سردار سرلشکر رشید، جانشین ستاد کل نیروهای مسلح کشور یکی از نمونه هایی است که به خوبی ابعاد ملی این تصمیم را نشان می دهد. مطلبی که در ادامه خواهد آمد گوشه ای از سخنرانی پرمغز و خواندنی وی در نخستین همایش “نیروی دریایی راهبردی” در تیرماه ۱۳۹۰ در دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش (دافوس) است. سردار غلامعلی رشید در این سخنرانی به خوبی به دلایل “اتخاذ رویکرد توسعه ای در دریاها”، “لزوم حضور دولت دریاگرا در ایران”، “ضرورت تغییر نگاه تهدید محور و رویکرد برّی- قاره ای به نگاه فرصت محور و رویکرد دریایی”، “اهمیت دریاها در جهان امروز با ذکر مثال هایی از تجربیات کشورهای توسعه یافته” و در نهایت “لزوم ساحلی شدن استان فارس” تاکید میکند. در خاتمه یادداشت، توجه شما را به گزیده ای از این سخنرانی جالب توجه جلب می نماییم:

“سردار سرلشکر غلامعلی رشید جانشین ستاد کل نیروهای مسلح در نخستین همایش نیروی دریایی راهبردی، ایران را از نظر تاریخی و راهبردی دارای وضعیت و موقعیت ممتازی در خلیج فارس، دریای عمان و اقیانوس هند دانست و افزود: باید ببینیم با توجه به مؤلفه‌های مؤثر بر ژئوپولیتیک ایران مانند سواحل طولانی در دریای جنوب، فرصت‌های توسعه راهبردی کشور در این منطقه کدام است؟

رشید با تاکید بر رویکرد توسعه ایران در ابعاد مختلف با توجه به موقعیت دریایی جمهوری اسلامی ایران و موضوع تبدیل شدن ایران به یک قدرت منطقه‌ای گفت: بدون توسعه زیرساختی و همه جانبه نمی‌توان موقعیت ایران را محکم کرد و از طرف دیگر بدون انجام این مراحل نمی‌توان از ایجاد یک نیروی دریایی قدرتمند سخن گفت.

وی افزود: ایجاد یک قدرت دریایی برآیند نگرش توسعه‌‌ای نسبت به دریاست و دستیابی به رویکرد توسعه پایدار در دریا، چه در سواحل و چه در عمق، مستلزم داشتن یک نیروی دریایی مقتدر است.  

جانشین ستاد کل نیروهای مسلح با بیان اینکه کشوری یافت نمی‌شود که رویکرد دریایی داشته باشد اما صاحب یک نیروی دریایی قوی نباشد، بیان داشت: وقتی به کشورهایی مانند چین، فرانسه، انگلیس و آمریکا نگاه می‌کنیم می‌بینیم که به دلیل رویکرد توسعه‌ای به دریا، دارای یک نیروی قوی شده‌اند. وی با اشاره به چهار دوره در توسعه ژئوپولیتیک آمریکا گفت: دو دوره آن از بقیه مهم‌تر است که یکی دوران توجه به توسعه قاره‌ای و سرزمینی است که در طول قرن نوزدهم اتفاق افتاد و دیگری که مهمتر است، دوره توجه به توسعه دریایی است که با آغاز جنگ جهانی دوم شروع شد و تا امروز نیز ادامه دارد .

رشید با تاکید بر اینکه توجه به توسعه دریایی مستلزم ایجاد یک عزم ملی در کشور است، گفت: هرچند در گذشته ما وضعیت خوبی در رویکرد توسعه‌ای در دریا نداشتیم، اما امروز یک حرکت کلی در نظام مشاهده می‌شود که البته کافی نیست. وی با اشاره به تاریخ گذشته و اشغال برخی سواحل کشور توسط ابرقدرت‌ها تصریح کرد: این دوره اشغال و تهدید یا به دلیل ضعف شدید ایران بود، مانند آنچه در زمان قاجار صورت گرفت و یا اینکه ناشی از قدرت رو به گسترش ایران مانند عصر صفوی بود.  

جانشین ستاد کل نیروهای مسلح با بیان اینکه در طول تاریخ عمدتا رویکرد ما “سرزمین ‌محور” بوده و ما همواره از موضوع دریاها غافل و منفعت آن را درک نکردیم، گفت: برای مثال در یکی از جلسات پذیرش قطعنامه در ژنو، وزیر خارجه وقت عراق که امروز در زندان به سر می‌برد با همان زبان خصمانه به ما فهماند که اهمیت دریاها را نمی‌دانیم. رشید با بیان اینکه امروز هم رویکرد مناسبی در دریا نداریم، افزود: من در جلسه‌ای گفتم ۲۴ استان کشور از دسترسی به دریا محرومند و ما عمده دریای جنوب را به دو استان بسیار ضعیف سپرده‌ایم. وی با طرح این پرسش که چرا نباید جایی مانند بندر پارسیان را به استان مهمی مانند استان فارس بدهیم تا این استان نیز به دریا دسترسی داشته باشد؟ گفت: آقای رئیس جمهور هم در این رابطه گفتند که قصد داشته تا در سفر استانی این موضوع را عملی کند، اما کسانی در بندرعباس در نمازجمعه مردم را تحریک کردند و اجازه این کار را ندادند. جانشین ستاد کل نیروهای مسلح افزود: ما به رئیس جمهور و شورای عالی امنیت ملی این پیشنهاد را دادیم که برخی از استان‌ها باید به گونه‌ای تغییر کنند تا دسترسی به دریا داشته باشند.

رشید با بیان اینکه امروز تهدیدات آمریکا ساختارمند شده است، گفت: امروز آمریکا در جنوب خلیج فارس زیرساخت‌هایی را ایجاد کرده که اگر ما نیروی دریایی مقتدر نداشته باشیم این موضوع جای نگرانی خواهد داشت. جانشین ستاد کل نیروهای مسلح با اشاره به تدبیر رهبر معظم انقلاب مبنی بر” راهبردی” نامیدن نیروی دریایی، اظهار داشت: ایشان این هشدار را به ما دادند که باید نگرش خود نسبت به مقوله دریا را تغییر دهیم. وی افزود:‌ ایجاد یک نیروی دریایی مقتدر می‌تواند در انتقال محدوده نبرد به سرزمین دشمن بسیار مؤثر باشد. رشید با بیان اینکه تسریع در نفوذ ایران در منطقه، حفاظت از منافع کشور و تعیین سرنوشت جنگ از دیگر تاثیرات داشتن یک نیروی دریایی راهبردی است، گفت: نیروی دریایی می‌تواند خنثی کننده تهدیدات بوده و در مقابل تهدیدات دشمن، بازدارنده باشد. وی همچنین با اشاره به ۴ عامل اهمیت توجه به دریا تصریح کرد: دربرگرفتن ۷۰ درصد کره زمین توسط دریاها، انجام ۹۰ درصد حمل و نقل تجاری جهان، ایجاد اکثر شهرهای بزرگ پرجمعیت در کنار دریاها و همچنین مهمترین دلیل نیز حقوق بین‌الملل است که آزادی دریاها را به رسمیت شناخته است.

جانشین ستاد کل نیروهای مسلح ادامه داد: به همین دلیل هر کشور می‌تواند برای توسعه اهداف خود حتی در زمینه نظامی، بدون اینکه مزاحم دولت‌ها شود از دریاها استفاده کند، بنابراین ما می‌توانیم تا ۱۲ مایلی سواحل آمریکا نیز برویم.

وی با بیان اینکه در ایجاد یک توسعه دریایی، علاوه بر مؤلفه‌های مختلف نیازمند یک دولت دریاگرا نیز هستیم، افزود: روس‌ها علی‌رغم اینکه با ۳ اقیانوس بزرگ ارتباط دارند اما آرزو می‌کنند که ۵۰ کیلومتر از سواحل جنوبی دریای ما را داشته باشندف چرا که ۹۸ درصد سواحل دریایی آنها در طول سال یخ‌زده و بلااستفاده است.

رشید تاکید کرد: ‌در کشور ما ۲ ملاحظه مانع توسعه راهبردی در دریا شده است که یکی تکیه بر رویکرد برّی و قاره‌ای است که ما به دلیل دسترسی‌های زمینی به دیگر کشورها، چندان به دریا احساس نیاز نکرده‌ایم و اگر ما جای کشوری مانند تاجیکستان بودیم اهمیت دریا برایمان صد چندان می‌شد. وی ادامه داد: رویکرد تهدیدمحور بجای فرصت‌محور، ملاحظه دوم است؛ چرا که ما همیشه به دریا با یک نگاه تهدیدمحور نگاه کرده‌ایم و هیچگاه سعی نکردیم که آنرا تبدیل به فرصت کنیم که باید این دو رویکرد تغییر کند.

جانشین ستاد کل نیروهای مسلح  با اشاره به بازدید اخیرش از کنارک، جاسک و بندرعباس یادآور شد: در آنجا گفتیم که این مسائل از سطح ارتش و ستاد کل نیروهای مسلح بالاتر است و باید در شورای عالی امنیت ملی و دولت مطرح شود که به آقای رئیس جمهور نیز پیشنهاد کردیم سالانه حداقل یک جلسه در این خصوص برگزار کنند تا ما گزارش‌های لازم را بدهیم و پشتیبانی‌های لازم نیز در این امر از سوی دولت صورت بگیرد”