سید علی نوری» در پنجم خرداد ۱۲۸۷ هجری خورشیدی وقتی مته حفاری دارسی در تپه خرسان مسجد سلیمان  به نفت رسید پارسوماش یا همان مسجد سلیمان متروکه شهری بود که عملا  فقط محل اتراق عشایر کوچ نشین در راه ییلاق به قشلاق بود.

نفت نه تنها انگلستان را ثروتمند کرد بلکه مسجد سلیمان را  هم شهره و نام آور کرد بر خلاف آنچه معروف است اولین خط آهن ایران نه در شاه عبدالعظیم بلکه مابین ( مسجد سلیمان و درخزینه) احداث شد که آثار آن هنوز پابرجاست واولین فرودگاه کشور به فاصله زمانی کوتاهی در مسجد سلیمان ساخته شد.

به سرعت مقدمات ساخت منازل برای کارکنان شرکت نفت، ایجاد اماکن رفاهی نظیر سینما، باشگاه های ورزشی و رفاهی و ساخت پارک و ایجاد شهری جدید برای راهبری عملیات اکتشفاف و استخراج نفت را طرح ریزی شد و اینگونه بود که اولین نشانه های تمدن نفتی در ۱۰۴ سال پیش در نقطه ای از جنوب ایران کلید خورد.

 

مسجدسلیمان به سرعت به شهری پیشرفته و مدرن با داشتن ده ها منطقه تفریحی و رفاهی همچنین کانونی برای اشتغال و درآمدزایی برای  ایران و انگلستان تبدیل شد و افراد فراوانی از نقاط مختلف ایران و حتی سایر کشورها و مذاهب  برای اشتغال به این شهر سرازیر شدند.

 

خوانین بختیاری نیز با انعقاد قرارداد هایی به نان و نوایی رسیدند و سیل کارگران از همه جا به آن­سو روان شد  و نفتی ها به سرعت همه چیز را ساختند تا مسجد سلیمان شهر اولین ها شد:

اولین چاه نفت

اولین باشگاه گلف

وصدها اولین دیگر …..

همه چنان مست از صنعت جدید بودند که فکر فردا از آنها سلب شد

بهار این صنعت زود به پاییز تبدیل شد و نفت تمام شد ….

شاید به فکر هیچ کس خطور نمی کرد که این شهر جدیدالتاسیس در سال ۱۳۹۲ به شهری با مشکلات فراوان  برای زندگی تبدیل شود و شاید بسیاری از کسانی که برای کسب شغلی پردرآمد به این شهر مهاجرت کردند فکر روزی را نمی کردند که فرزندان و نوادگان آنان با اشتیاق کامل مهاجرت از این شهر را به سکونت در آن ترجیح دهند و مسجدسلیمان به روزی برسد که با کاهش جمعیت مواجه شود اما واقعیت این است که مسجدسلیمان امروز به چنین وضعی دچار شده است.

پس از کاهش ذخایر نفت در مسجدسلیمان به واسطه استخراج بی محابای نفت توسط انگلیسی ها از مخازن این شهر، شرکت نفت مرکزیت خود را که در این شهر مستقر کرده بود  به  خرمشهر و اهواز منتقل کرد و اینگونه افت و افول یک شهر نفتی اجرایی شد و با خروج انگلیسی ها از آن شهر بسیاری از اماکنی که باعث ایجاد نشاط و پویایی در شهر می شد به خرابه تبدیل شدند.

هرچه ذخایر نفت در این شهر کم می شد نشانه های ویرانی و شکست  بیشتر نمایان می شد و این سقوط تا جایی پیش رفت که مسجدسلیمان از در اختیار داشتن کمترین امکانات یک زندگی ساده شهری بی نصیب شد و بسیاری از ساکنان آن در آرزوی مهاجرت از این شهر رویایی هستند.

مشکل اصلی مسجدسلیمان تشکیل آن بر مبنای فعالیت های نفتی بود و بعد از کاهش ذخایر نفتی اصولا دیگر توجیهی در رسیدگی به این  شهر از سوی مسئولین  احساس نمی شد و شهری که همه کاره اش صنعت نفت بود به منطقه ای بدون متولی تبدیل شد در حالیکه در این زمان بسیاری از شهرهای ایران با اتکا بر اعتبارات ناشی از نفت استخراج شده از این شهر دارای تشکیلات منسجم برای اداره یک شهر  و ایجاد شغل پایدار شده بودند.

می­دانید هم اکنون مسجد سلیمان مشکلات بدیهی چون آب و برق و گاز دارد ؟ و آمار جرم و خودکشی در آن رو به ازدیاد است!

چگونه شد که از  آن همه پول و ثروت چیزی بجا نماند ؟

این قصه برای شما آشنا نیست ؟

لَقَدْ کَانَ فِی قَصَصِهِمْ عِبْرَهٌ لِّأُوْلِی الأَلْبَابِ (سوره مبارکه یوسف آیه ۱۱۱)

به راستى در سرگذشت آنان، براى خردمندان عبرتى است .

 

چند سال قبل کمتر کسی  در ایران  حتی نام عسلویه و نخل تقی را میدانست

مردان دیار ما برای کار به کشورهای همسایه  می رفتند و مدتهای طولانی از خانه و کاشانه خود دور بودند , اما با لطف الهی و اکتشاف  میدانهای گازی و راه افتادن فازهای پارس جنوبی  و شمالی همه چیز به سرعت عوض شد , جاده ها بسرعت ساخته شد و فرودگاه  بین المللی با پرواز های مستقیم مهندسین نفتی دنیا از شهرهای مهم جهان به منطقه ما آمدند.

پالایشگاه ها و پتروشیمی ها ساخته شدند و صنعت نفت وگاز بسرعت همه چیز را تحت تاثیر خود قرار داد.

اما یادمان باشد که این بهار زود گذر همیشه مهمان ما نیست !

البته اوضاع ما بسیار بهتر از مسجد سلیمان است اما لازم است بدانیم که باید از این دوران طلایی استفاده بهینه کرد و زیر ساخت های اساسی را ایجاد نمود.

مشکل بعدی مسجدسلیمان این بود که با کاهش فعالیتهای نفتی در آن و انتقال مراکز اداری و مدیریتی شرکت نفت ، موج جدیدی از نسل جوانان بیکار در این شهر به وجود آمد و متاسفانه این وضعیت هم اکنون شدت بیشتری پیدا کرده و بیکاری در این شهر به یک معضل اساسی تبدیل شده به گونه ای که آمار بیکاری در این شهر یکی از بالاترین نرخ های بیکاری کشور است.
 

علت بیکاری بالا در مسجدسلیمان هم این است که به دلیل فعالیت های گسترده صنعت نفت در این شهر کسی به فکر ایجاد کارخانجات و مشاغل مولد  متناسب با مزیت های اقتصادی در این شهر نبود و فعالیتهای کنونی شرکت بهره برداری نفت و گاز مسجدسلیمان در این شهر پاسخگوی خیل عظیم بیکاران این شهر نیست.

 

درست که گاز به سرعت نفت تمام نمی شود و شاید فرصت بیشتری در اختیار ما قرار بدهد اما این امر باید از هم اکنون  خواسته اصلی مردم , مسولین و دلسوزان منطقه قرار گیرد که ضمن شکر و سپاس از خداوند سبحان با استفاده از این ثروت خدادادی برای ایجاد زیر ساخت های کلان و صنایع پایدار استفاده کنیم که ماندگار بوده و تجربه تلخ شهر اولین ها برای ما تکرار نشود.

با توجه به اینکه هم اکنون فازهای عسلویه در حال ساخت هستند حجم زیادی از نیروهای غیر متخصص به کار گیری می شوند که با اتمام عملیات ساخت این قشر غیر متخصص نیازمند مشاغل دیگری هستند ونباید به  عنوان اشتغال دایم به آن نگاه کرد…

و اما پیشنهادات :

الف . تلاش شود از بودجه های عمرانی و استانی برای ساخت کارخانه ها و صنایع اشتغالزایی غیر نفتی استفاده شود مانند صنایع سیمان , بسته بندی و مواد غذایی و ….

ب . جهت دهی نیروهای انسانی بومی برای تحصیل در رشته های تخصصی مورد نیاز صنعت نفت

ج . توجه ویژه  در خصوص مراقبت از محیط زیست و الزام شرکت های نفت و گاز به اتخاذ بالاترین استانداردهای محیط زیستی

د . تشکیل رشته های تخصصی نفت و گاز و مدیریت در دانشگاه های شهرستان و منطقه

ه. تاسیس شرکت های پیمانکاری عمومی و تخصصی سرویس دهنده به شرکت های نفتی و پالایشگاه ها مانند تامین نیروی انسانی، طبخ غذا، تاسیسات ,HSE  و ….

و . تاسیس شرکت و یا نمایندگی های اقلام مورد نیاز مستمر و یا مورد نیاز صنعتی مانند اقلام شیمیایی، ابزار، حفاظتی، البسه و …

ز . توجه ویژه به صنایع کوچک و مزیت های نسبی منطقه در امر صنایع تبدیلی بسته بندی بازرگانی و غیره.

ح . انجام مطالعات علمی و بررسی های دقیق برای تعیین قابلیت ها و مزایای نسبی منطقه در جهت ساماندهی مشاغل مرتبط برای تامین امنیت آینده شغلی منطقه